B2: 16-сабак Ички кызматтык иш кагаздарын тариздөө

Буйрук дяардоо

Грамматика: Кыймыл атооч: -ыш/-уу керек, -ыш/-уу үчүн
Сөздүк: Күндөлүк иштер
Кептик конструкция: Бүгүн пландарыңыз кандай?
Бүгүн начальниктин кечээ мага берген тапшырмасын аткарам.

Тапшырма

Окуп, тапшырмаларды аткаргыла.

Тапшырма

Буйрукка мүнөздүү жаңы сөз жана сөз айкаштарын үйрөнгүлө, аларды катыштырып сүйлөм түзгүлө.
1. буйрук
2. кеңсе
3. көктөмө
4. нуска
5. укук документи
6. мөөр басуу
7. иш-чараларды аткаруу мөөнөтүн белгилөө
8. буйруктардын аткарылышы боюнча так иш-чараларды көрсөтүү
9. жалпы ишмердик боюнча буйрук
10. жогорку мекемелерден келген көрсөтмө иш кагаздары
11. жооптуу адамдарды дайындоо
12. иш чараларды чечүү
13. ишкананын мүчөлөрүн сыйлоо
14. мамлекеттик башкаруу органдары
15. мекемеде ишти уюштуруу
16. мекеменин жана анын бөлүмдөрүнүн ишмердигин тартипке салуу
17. мекеменин ички эмгек тартибинин эрежелери
18. мекеменин ишмердигиндеги негизги жана күндөлүк милдеттер
19. мекеменин ишмердигиндеги мыйзамдуу күчүнө кирүү
20. өздүк курам боюнча буйрук

Тапшырма

Суроолорго жооп бергиле
1. Буйрук ким тарабынан жазылат?
2. Буйруктун кандай түрлөрү бар?
3. Кандай маселелер буйруктун жардамы менен чечилет?
4. Буга чейин сиздин ишиңизге байланыштуу жетекчилер тарабынан сизге кандай буйруктар чыгарылды?

Тапшырма

Сүйлөшмөлөрдү ролдорго бөлүштүрүп окугула.
1. Катчы менен директордун ортосундагы сүйлөшмө
Директор: «Эмгек өргүүсүн берүү жөнүндөгү» буйруктун көчүрмөсүн алып келчи. Ким качан эмгек өргүүсүнө чыккандыгын, алар кайра качан ишке чыгарын көрөйүн.
Катчы: Макул.
Директор: Буйруктун бул түрүн даярдоодо бир аз ката кеткен экен. Бул буйруктун эң үстүнө «Кадрлардын өздүк курамы боюнча» деп белгилеп жазып коюшуң керек эле. Андан кийин буйруктун мазмунуна жараша тема коюлат.
Катчы: Мен буйруктун текстин кайрадан карап чыгып, акыркы оңдолгон вариантын сизге алып келейин…
2. Катчы менен катчынын ортосундагы сүйлөшмө
Сезим: Саламатсыңбы, Айсулуу!
Айсулуу: Саламатчылык, Сезим, мага буйруктун текстин түзүү боюнча кыскача маалымат бере аласыңбы? Өздүк курам боюнча буйрукту кантип белгилеш керек?
Сезим: Буйруктун бул түрүн даярдоодо теманын жогору жагына «Кадрлардын өздүк курамы боюнча» деп жазылат.
Айсулуу: Буйруктун текстине тема коюлабы?
Сезим: Албетте тема коюлат. Буйруктун мазмунуна жараша текстке: «Жумушка кабыл алуу жөнүндө», «Башка кызматка которуу жөнүндө», «Эмгек өргүүсүн берүү жөнүндө», «Жумуштан бошотуу жөнүндө», «Эскертүү берүү жөнүндө» деген сыяктуу темалар коюлушу мүмкүн.
Айсулуу: Өздүк курам боюнча буйрук эмнеге негизделип чыгарылат?
Сезим: Жарандын арызы, медициналык ж.б. маалымкаттар, текшерүүнүн жыйынтыгы, текшерүү актылары, эмгекке убактылуу жарамсыздык боюнча оорулуулук баракчасы ж.б.у.с. документтер өздүк курам боюнча буйрук чыгарууга негиз боло алат.
Айсулуу: Өздүк курам боюнча буйрук канча нускада даярдалат?
Сезим: Өздүк курам боюнча буйрук эки нускада даярдалат. Анын экинчи нускасы кеңсе кызматкеринин визасы жана кол тамгасы коюлгандан кийин жарыяланат.
Айсулуу: Жалпы ишмердик боюнча буйрукту жазууда кандай айырмачылыктар бар?
Сезим: Айырмачылык деле жок. Жалпы ишмердик боюнча буйрук дагы эки нускада – биринчи нускасы мекеменин бланкына, экинчи нускасы А4 жазуу кагазына даярдалат. Жарыялоо үчүн экинчи нуска пайдаланылат жана ага кеңсенин тиешелүү кызматкери «Анык» деген виза коюп, мөөр басып, кол коёт.
Айсулуу: Бул маалыматтарды айтып бергениң үчүн чоң ыракмат! Мен барып өз ишимди улантайын. Көрүшкөнчө!
Сезим: Эч нерсе эмес. Келип тур! Көрүшкөнчө!
3. Кызматкер менен катчынын ортосундагы сүйлөшмө
Кызматкер: Саламатсызбы!
Катчы: Саламатчылык!
Кызматкер: Мен «Жумушка кабыл алуу боюнча» арызымды жетекчиге калтырдым эле. «Жумушка кабыл алуу жөнүндө» мага буйрук чыктыбы?
Катчы: Жок, азырынча буйрук чыга элек. Эртең бул жерге телефон чалып, ал тууралуу билсеңиз болот. Кызматкер: Макул, ыракмат!

Эске алгыла!

Тапшырма

Суроолорго жооп бергиле.
1. Мекеме бланкында кандай маалыматтар болушу керек?
2. Иш кагазынын аталышы (Буйрук) кандайча жазылышы керек?
3. Буйрук жазылган күн, дата бланктын кайсы жерине, кандайча жазылат?
4. Иш кагаздын номери бланктын кайсы жеринде, кандайча белгиленет?
5. Иш кагаз даярдалган жай бланктын кайсы жеринде көрсөтүлөт?
6. Тексттин темасы кайсыл учурда белгиленет?
7. а) Тексттин негиздөөчү бөлүгүнө эмнелер кирет?
б) Тексттин буйрук бөлүгүнө эмнелер кирет?.
8. Жетекчинин кызмат ордунун аталыш бланктын кайсыл жеринде белгиленет?.
9. Жетекчинин колу бланктын кайсыл жерине коюлат?
10. Жетекчинин аты-жөнү бланктын кайсы жерине жазылат?
11.Буйрукта кандай кошумча маалыматтар берилиши мүмкүн?

Лексикалык минимум